1. Endikasyonlar/Kullanımlar
- Trakea ve alt solunum yolu hastalıklarını değerlendirmek
- Numune almak (bronkoalveoler lavaj)
- Yabancı cisimleri çıkarmak
2. Kontrendikasyonlar
- Anesteziyi tolere edemeyecek stabil olmayan hasta durumu
- Önemli koagülasyon bozuklukları
- Kısmi trakeal obstrüksiyon
- Stabil olmayan astım
- Pulmoner hipertansiyon
3. Ekipman
- Esnek endoskop: 2,5–6 mm çapında, 50–80 cm uzunluğunda
- Endoskopik görüntüleme ekipmanı
- Topikal anestezik sprey
- Ağızlık
- Dirsek konektörü (Şekil B.41): Endotrakeal tüpü (ET tüp) solunum devresine bağlamak için kullanılır, oksijen ve uçucu anestezikler verilirken endoskopun yerleştirilmesine olanak tanır.
- Nabız oksimetresi
- Yabancı cisim çıkarma aletleri: Forsepsler (sepet, fare dişi, timsah, ağ ve polip kapanı tipleri dahil)
3.1 Bronkoskop
Tercih edilen
bronkoskop 3,5–6,0 mm çapında ve en az 55 cm çalışma uzunluğunda bir fiberoptik endoskoptur. Bu, insan bronkoskopları için tipik bir boyuttur ve 5 mm çapında bir endoskop çoğu köpek boyutu için uygundur.
Kedilerde endoskopi için daha dar bronkoskoplar gereklidir. 55 cm çalışma uzunluğuna sahip bir endoskop, büyük köpeklerin lobar bronşlarını tam olarak incelemek için çok kısa olabilir.
Bu sorunu çözmek için daha uzun veteriner endoskopları mevcuttur, ancak gastroskoplar/duodenoskoplar da kullanılabilir. Bu tür endoskoplar 8 mm çapa kadar çıkabilse de, köpeklerin daha büyük boyutları nedeniyle hava yolu tıkanıklığı görecelidir.
55 cm'den uzun, çapı <6 mm veya daha dar boyutlu endoskopların kullanımının bir sınırlaması, daha az ışık ileten optik fiber nedeniyle görüntülerin genellikle daha az net olmasıdır. Bunu ele alan son bir gelişme, video bronkoskopların geliştirilmesidir.
Şekil 1: Endotrakeal tüpün dirsek portu kullanılarak solunum devresine bağlanması.
4. Hayvan Hazırlığı ve Pozisyonlandırma
İnhalasyon anestezisi önerilir; ancak, endoskop endotrakeal tüpün içinden kolayca geçebiliyorsa ve aynı anda hem hava hem de endoskopun hareketine izin veriyorsa entübasyon yapılmalıdır. Endoskop endotrakeal tüpün içinden geçerken sürekli gaz anestezisi sağlamak için bir dirsek port konektörü kullanılabilir.
Endoskop endotrakeal tüpten geçemiyorsa, intravenöz anestezi kullanılmalıdır. Hipoksemi riskini azaltmak için, bronkoskopla birlikte idrar kateteri veya başka bir tür esnek ince kateter aracılığıyla ek oksijen verilebilir. Dakikada 1-3 litre akış hızı güvenle kullanılabilir.
Özellikle oksijenasyon bozuksa, ön oksijenasyon çok faydalıdır. Bu, nazal oksijen kateteri veya yüz maskesi aracılığıyla sağlanabilir.
Hasta yüzüstü pozisyonda, başı yukarıda ve boynu ekstansiyonda olacak şekilde yerleştirilmelidir (Şekil B.42). Ancak, bazı klinisyenler lateral yan yatış pozisyonunu tercih eder çünkü bu, endoskopun daha kolay manipüle edilmesini, yerleştirilmesini ve manevra yapılmasını kolaylaştırır.
Ağız gagası, farenksle temas eden endoskopun kusma refleksi nedeniyle ısırılmasını önlemek ve ağzı açık tutmak için gereklidir.
Şekil 2: Bronkoskopi için hayvanın yüzüstü pozisyonu. Çok dar çaplı bir endoskop kullanılmadığı sürece entübasyon çıkarılmalı ve endoskop doğrudan trakeaya yerleştirilmelidir.
4.1 Uyarı
Endoskop oksijen verilmeden solunum yoluna yerleştirildiğinde ekstra dikkat gösterilmelidir, çünkü ciddi hipoksemi meydana gelebilir. Bu nedenle, nabız oksimetresi yakından izlenmelidir. Ek olarak, endoskop ventilasyona müdahale edebilir ve hiperkapni, pulmoner hiperventilasyon, travma ve bronkospazma yol açabilir.
5. Kediler İçin Özel Hususlar
Kedilerin bronkoskopi sırasında ekstra özen gösterilmesi gerekir, çünkü solunum yolları bronkospazma özellikle yatkındır.
Travmayı en aza indirmek için işlem mümkün olan en kısa sürede tamamlanmalıdır.
Kedilerin larinkospazma yatkınlığı nedeniyle, entübasyondan önce lidokain larinkse püskürtülmelidir. Klinisyenler, lidokainin larinksi uyuşturması için 30-60 saniye beklemeli, ardından tüpü nazikçe yerleştirmelidir; entübasyon yalnızca larinksin açık olduğu durumlarda, döndürme hareketi kullanılarak yapılmalıdır.
Ticari topikal lidokain spreyi kullanılıyorsa, klinisyenler pompa başına verilen dozu bilmelidir, çünkü tekrarlanan kullanım toksisiteye neden olabilir. Kediler için 1 mg/kg'lık %2'lik lidokain dozu uygundur (yani, 4 kg'lık bir kedi için yaklaşık 0,2 ml).
Bronkospazm riskini azaltmak için, bronkoskopiden yaklaşık 30 dakika önce terbutalin (0,015 mg/kg subkutan veya intramüsküler) uygulanabilir. Etki başlangıcı 15-30 dakikadır ve genellikle kalp atış hızındaki bir artışla gözlemlenebilir.
Prosedür sırasında bronkospazm oluşursa Terbutalin de uygulanmak üzere hazır bulundurulmalıdır. Bu durum hayvanı stabilize etmezse, kısa etkili kortikosteroidler (örneğin, deksametazon sodyum fosfat 0.1 mg/kg damar içi bir kez) düşünülmelidir.
Orofarenksten herhangi bir salgıyı temizlemek için aspirasyon ekipmanı (veya steril bir idrar kateterine bağlı 10-20 ml şırınga) hazır bulundurulmalıdır. Mümkünse, kediler prosedür sırasında yüzüstü pozisyonda tutulmalıdır. Kedi orofarengeal aspirasyona direnç gösterirse, üst solunum yolunu etkili bir şekilde temizlemek için anestezi yeniden indüksiyonu gerekebilir.
6. Operasyonel Teknik
- Kedilerde, larinkse topikal anestezik püskürtün ve 30-60 saniye bekleyin.
- Endoskopu larinkse ilerletin ve bölgeyi inceleyin (Şekil 3).
- Entübasyon yapılıyorsa, entübasyondan önce proksimal trakeyi değerlendirin. Endotrakeal tüpün kaplayacağı trakea uzunluğu tahmin edildikten sonra entübasyon yapılabilir.
- Endoskopu ilerletirken ortalayın; endoskopun trakea yüzeyini tahriş etmemeye dikkat edin.
- Endoskop ilerledikçe, Karina veya bifurkasyon görüş alanına girecektir. Hayvanın sağ tarafı operatörün solundadır; bu nedenle, sağ ana bronş görüntünün sol tarafında görülecektir. Sol ve sağ ana bronşlar keskin kenarlarla net bir şekilde dallanır (Şekil 4).
- Sağ ana bronş trakea ile düz bir çizgidedir ve önce incelenmelidir.
- Ardından endoskopu sol ana bronşa ilerletin.
- Sol ve sağ taraftaki segmenter ve alt segmenter hava yollarını mümkün olduğunca kapsamlı ve sistematik bir şekilde değerlendirin.
- Gerektiğinde örnekler (bronkoalveoler lavaj) toplayın.
- Bronkoskopiden sonra, herhangi bir acil komplikasyonu (örneğin, bronkospazm) tespit etmek için 5 dakika boyunca %100 oksijen ve uçucu anesteziklerin uygulanmasına devam edin. İşlem ve iyileşme süresi boyunca, hayvanın solunum hızı ve paterni, dispne ve hipoksemi gibi komplikasyonları gözlemlemek için tercihen nabız oksimetresi ile sürekli olarak izlenmelidir.
- Hayvan dik pozisyonda kalana ve nabız oksimetresi yeterli oksijen satürasyonu (SpO2 > %95) gösterene kadar ek oksijen gerekebilir. Hastanede sonraki 12 saat boyunca solunum paterni ve hızı izlenmelidir.
- Eğer iyileşme sırasında komplikasyonlar ortaya çıkarsa ve hipoksi ile dispne ilaçla hızla geri döndürülemezse, oksijenasyonu artırmak ve dispne nedenini belirlemek için araştırma yapmak amacıyla entübasyon ve ventilasyon için anestezi yeniden indüksiyonu gerekebilir.
7. Yabancı Cisim Çıkarma
- Endoskopu yabancı cismin birkaç santimetre proksimaline konumlandırın.
- İnsert çıkarma forsepsi kapalı pozisyonda biyopsi kanalından (yer varsa) veya endoskopun yanında.
- Forsepsi açın, yabancı cismi kavrayın ve forsepsi kapatın.
- Endoskopu ve forsepsi aynı anda çıkarın.
Şekil 3: Bronkoskopi için hayvanın yüzüstü pozisyonu. Çok dar çaplı bir endoskop kullanılmadıkça entübasyon çıkarılmalı ve endoskop doğrudan trakeaya yerleştirilmelidir.
Şekil 4: Akciğer Anatomisi
- Sağ akciğer: Kraniyal lob, Orta lob, Kaudal lob, Aksesuar lob
- Sol akciğer: Kraniyal lob, Kaudal lob
7.1 Uyarı
Yabancı cisim çıkarılması sırasında yeterli havalandırma sağlanmalıdır. Yabancı cisim çıkarılması çok zorlayıcı olabilir. Operasyon çok uzun sürerse cerrahlar prosedürü durdurmaya ve ameliyat planlamaya hazır olmalıdır. Hava yolu yaralanması veya rüptürü ve pnömotoraks riski vardır. Bu nedenle, torasentez veya torakostomi tüpü yerleştirme ekipmanı hazır bulundurulmalıdır.
8. Olası Komplikasyonlar
- Hipoksemi
- Bronkospazm
- Laringospazm ve öksürük
- Kanama
- Pnömotoraks
Nick Bexfield
BVetMed PhD DSAM DipECVIM-CA PGDipMEdSci PGCHE FHEA MRCVS
Julia Riggs
MA VetMB AFHEA DipECVS MRCVS