Nội soi phế quản và Thủ thuật phẫu thuật trên động vật nhỏ

Ưu tiên ống nội soi phế quản là một ống nội soi sợi quang có đường kính 3,5–6,0 mm và chiều dài làm việc ít nhất 55 cm. Đây là kích thước điển hình cho ống nội soi phế quản ở người, và ống nội soi đường kính 5 mm phù hợp với hầu hết các kích cỡ chó.

Mèo cần ống nội soi phế quản hẹp hơn để nội soi. Ống nội soi có chiều dài làm việc 55 cm có thể quá ngắn để kiểm tra hoàn toàn các phế quản thùy của chó lớn.

Có sẵn các ống nội soi thú y dài hơn để giải quyết vấn đề này, nhưng cũng có thể sử dụng ống nội soi dạ dày/tá tràng. Mặc dù các ống nội soi này có thể có đường kính lên tới 8 mm, nhưng sự tắc nghẽn đường thở là tương đối do kích thước lớn hơn của chó.

Một hạn chế khi sử dụng ống nội soi dài hơn 55 cm với đường kính <6 mm hoặc kích thước hẹp hơn là hình ảnh thường kém rõ nét hơn do ít sợi quang truyền sáng hơn. Một tiến bộ gần đây giải quyết vấn đề này là sự phát triển của ống nội soi video.

Hình 1: Kết nối ống nội khí quản với mạch thở bằng cổng khuỷu.

Nên sử dụng gây mê hít; tuy nhiên, chỉ nên đặt nội khí quản nếu ống nội soi có thể đi qua ống nội khí quản dễ dàng, cho phép di chuyển đồng thời của không khí và ống nội soi. Có thể sử dụng bộ nối cổng khuỷu để cung cấp gây mê khí liên tục trong khi ống nội soi đi qua ống nội khí quản.

Nếu nội soi không thể đi qua ống nội khí quản, phải sử dụng gây mê tĩnh mạch. Để giảm nguy cơ giảm oxy máu, có thể cung cấp thêm oxy cùng với ống nội soi qua ống thông tiểu hoặc loại ống thông mỏng linh hoạt khác. Có thể sử dụng tốc độ dòng chảy 1–3 lít mỗi phút một cách an toàn.

Tiền oxy hóa rất có lợi, đặc biệt nếu chức năng oxy hóa bị suy giảm. Điều này có thể được cung cấp qua ống thông oxy mũi hoặc mặt nạ.

Bệnh nhân nên được đặt ở tư thế nằm sấp với đầu nâng cao và cổ duỗi thẳng (Hình B.42). Tuy nhiên, một số bác sĩ lâm sàng ưa thích tư thế nằm nghiêng vì nó giúp thao tác, đưa vào và điều khiển ống nội soi dễ dàng hơn.

Dụng cụ giữ miệng (mouth gag) là cần thiết để giữ cho miệng mở và ngăn ngừa việc ống nội soi bị cắn do phản xạ nuốt bị kích hoạt bởi tiếp xúc của ống nội soi với họng.

Hình 2: Tư thế nằm sấp của động vật để nội soi phế quản. Phải tháo ống nội khí quản và đưa ống nội soi trực tiếp vào khí quản trừ khi sử dụng ống nội soi có đường kính rất hẹp.

Cần hết sức thận trọng khi đặt ống nội soi vào đường thở mà không cung cấp oxy, vì có thể xảy ra tình trạng giảm oxy máu nghiêm trọng. Do đó, phải theo dõi chặt chẽ độ bão hòa oxy trong máu. Ngoài ra, ống nội soi có thể cản trở quá trình thông khí, dẫn đến tăng CO2 máu, tăng thông khí phổi, chấn thương và co thắt phế quản.

Mèo cần được chăm sóc đặc biệt trong quá trình nội soi phế quản vì đường thở của chúng đặc biệt dễ bị co thắt phế quản.

Quy trình nên được hoàn thành càng nhanh càng tốt để giảm thiểu chấn thương.

Do mèo dễ bị co thắt thanh quản, nên xịt lidocaine vào thanh quản trước khi đặt nội khí quản. Bác sĩ lâm sàng nên đợi 30–60 giây để lidocaine gây tê thanh quản, sau đó nhẹ nhàng đưa ống vào; chỉ nên đặt nội khí quản khi thanh quản mở, sử dụng chuyển động xoay.

Nếu sử dụng bình xịt lidocaine bôi ngoài thương mại, bác sĩ lâm sàng nên lưu ý liều lượng được phân phối mỗi lần xịt, vì sử dụng lặp lại có thể gây độc. Liều 1 mg/kg lidocaine 2% là phù hợp cho mèo (tức là khoảng 0,2 ml cho mèo nặng 4 kg).

Để giảm nguy cơ co thắt phế quản, có thể dùng terbutaline (0,015 mg/kg tiêm dưới da hoặc tiêm bắp) khoảng 30 phút trước khi nội soi phế quản. Tác dụng khởi phát trong 15–30 phút, thường có thể quan sát thấy bằng sự gia tăng nhịp tim.

Terbutaline cũng nên có sẵn để sử dụng nếu xảy ra co thắt phế quản trong quá trình thực hiện. Nếu biện pháp này không ổn định được động vật, nên cân nhắc sử dụng corticosteroid tác dụng ngắn (ví dụ: dexamethasone sodium phosphate 0,1 mg/kg tiêm tĩnh mạch một lần).

Thiết bị hút (hoặc ống tiêm 10–20 ml nối với ống thông tiểu vô trùng) nên có sẵn để làm sạch bất kỳ dịch tiết nào khỏi hầu họng. Nếu có thể, mèo nên giữ tư thế nằm sấp trong quá trình thực hiện. Nếu mèo chống cự việc hút hầu họng, có thể cần gây mê lại để làm sạch hiệu quả đường thở trên.

Hình 3: Tư thế nằm sấp của động vật để nội soi phế quản. Phải tháo ống nội khí quản và đưa ống nội soi trực tiếp vào khí quản trừ khi sử dụng ống nội soi có đường kính rất hẹp.

Hình 4: Giải phẫu phổi

Phải đảm bảo thông khí đầy đủ trong quá trình lấy dị vật. Việc lấy dị vật có thể rất khó khăn. Các bác sĩ phẫu thuật nên chuẩn bị sẵn sàng dừng thủ thuật và lên kế hoạch phẫu thuật nếu ca mổ kéo dài quá lâu. Có nguy cơ tổn thương đường thở hoặc vỡ phổi và tràn khí màng phổi. Do đó, thiết bị chọc dò màng phổi hoặc đặt ống dẫn lưu màng phổi nên có sẵn.